Suplementy diety — czym są i kiedy mogą być pomocne

Suplement diety jest formalnie środkiem spożywczym. Nie wymaga badań klinicznych przed wprowadzeniem na rynek — wystarczy zgłoszenie do Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Nie może sugerować leczenia ani zapobiegania chorobom.

Lek przechodzi badania kliniczne i procedurę dopuszczenia. Ma ustaloną dawkę substancji czynnej, wskazania, przeciwwskazania i ulotkę. Tę samą substancję — na przykład witaminę D — można kupić i jako suplement, i jako lek; różni je udokumentowanie i kontrola.

Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego to trzecia kategoria, stosowana pod nadzorem lekarza w określonych stanach chorobowych.

Praktyczny wniosek: jeśli suplement i lek zawierają ten sam składnik w tej samej dawce, wersja z rejestracją leku daje większą pewność co do zawartości i jakości.

• Potwierdzony niedobór — stwierdzony badaniem, uzupełniany według zaleceń lekarza.
• Zwiększone zapotrzebowanie — ciąża, karmienie piersią, rekonwalescencja, intensywny trening.
• Dieta eliminacyjna — weganizm i witamina B12 to podręcznikowy przykład sytuacji, w której suplementacja jest warunkiem bezpieczeństwa.
• Zalecenia populacyjne — w Polsce dotyczy to przede wszystkim witaminy D w okresie jesienno-zimowym.
• Grupy wieku — osoby starsze, u których wchłanianie części składników jest gorsze.

„Na wszelki wypadek". Bez badań i bez wskazań to najczęściej wydatek bez pokrycia — a przy niektórych składnikach (żelazo, witaminy A i D, cynk w nadmiarze) także ryzyko.

Zamiast diety. Kapsułka z ekstraktem warzywnym nie zastępuje warzyw: nie dostarcza błonnika, wody, objętości ani całego zestawu związków obecnych w żywności.

Zamiast leczenia. To najgroźniejszy scenariusz — odkładanie diagnozy na rzecz preparatu z internetu.

W dużych „megadawkach". Więcej nie znaczy lepiej. Dla wielu składników istnieje górny tolerowany poziom spożycia, którego przekraczanie bywa szkodliwe.